Leren katalyseren

Image
Sandra Barth

In de omgeving van gemeenten en provincies is er veel in beweging. Denk aan energietransitie, circulaire economie en de opkomst van sociaal ondernemerschap. Sociaal ondernemers ondernemen steeds bewuster circulair én sociaal. Er zijn allerlei thema’s die door overheden samen met organisaties, bedrijven en inwoners worden opgepakt. Dat betekent dat de rol van de overheid verandert van een regisserende rol naar een participerende rol. Of zelfs naar een katalyserende rol waarin ze het proces naar nieuwe oplossingen faciliteert? Waar voorheen het beleid bepaald werd, wordt er nu steeds meer afgestemd met stakeholders in de gemeente of regio. Maar wat vraagt dat van de organisatie? Van processen? Maar vooral: wat vraagt dat van de medewerkers van een gemeente of provincie?

 

 

 

 

 

 

Hoe kan het wél?

Laatst was ik bij een bijeenkomst van de gemeente Amersfoort over circulaire economie. Het is super om te zien hoe bedrijven steeds meer bezig zijn om hun producten circulair te maken. Samen met toeleveranciers (vaak recyclebedrijven) en afnemers, ontwikkelen ze nieuwe, duurzame producten. Daarbij lopen ze vaak tegen regels aan, die het lastig maken hun bedrijf duurzaam te runnen en dat vraagt een participerende rol van de overheid om te onderzoeken hoe het vanuit de bedoeling wél kan.

Collectieve denkkracht inzetten

Bij diezelfde bijeenkomst waren ook bedrijfsleiders van grote bedrijven, die graag een eerste stap zetten om meer mensen met een afstand op de arbeidsmarkt – waar sommigen nu spreken over mensen met een voorsprong  op de arbeidsmarkt – in hun bedrijf op te nemen. Ze weten alleen niet precies hoe. Ook hier kan de overheid bij helpen.

Nieuwe rol

Het vraagt een andere rol van gemeenten. Waar er eerst een regisserende rol was, is de stap gezet naar het raadplegen van de ‘burgers en organisaties’ in de vorm van inspraakavonden en afstemmen van (beleids)plannen met bedrijven. Langzaam ontstaat er steeds meer de bewustwording dat je de vraagstukken van vandaag het beste kunt oplossen door partijen bij elkaar te brengen. Met deze partijen gebruik maken van de collectieve denkkracht en middelen.

Katalyserende rol

Wil de overheid verbinding houden met deze ontwikkelingen, volstaat het organiseren van een bijeenkomst voor geïnteresseerden niet. Het vraagt dat medewerkers actief deelnemen aan het ecosysteem in het eigen beleidsterrein en/of vakgebied. Dat ze in dit ecosysteem niet alleen een participerende rolpakken, maar zelfs een katalyserende rol. In deze rol treed je als katalysator op die zelf onveranderd blijft. Je brengt een spontaan verlopende reactie tot stand, waarbij iets nieuws ontstaat. Je bepaalt hiermee niet de uitkomst en je hoeft zelf ook niet te veranderen. Je faciliteert wel het proces waarbij partijen gezamenlijk tot een nieuwe oplossing kunnen komen.

Een mooie en al oude definitie (Oosthoek encyclopedie 1916), die het proces beschrijft waarin de overheid zijn rol kan invullen:

Katalysator – versnelt of vertraagt een spontaan verloopende reactie. Daar de k. aan de eigenlijke reactie geen deel heeft, althans ten slotte onveranderd teruggevormd wordt, kan de hoeveelheid ten opzichte van die der omgezette stoffen gering zijn. Sommige k. zijn zeer specifiek in zooverre, dat zij slechts op zeer bepaalde reacties invloed hebben. De beteekenis van deze soort k. ligt voornamelijk daarin, dat zij aan een bepaalde reactie boven een aantal andere mogelijkheden  voorrang geven en dus de omzetting in de gewenschte richting leiden’.

Leren katalyseren op het grensvlak organisatie en maatschappij

Pentascope begeeft zich op dit grensvlak tussen organisatie en maatschappij. Wij hebben meerdere gereedschappen in huis om de medewerkers van de gemeente te leren hun katalyserende rol te pakken. We leren hen in het ecosysteem van hun beleidsterrein spontaan verlopende reacties in de gewenste richting te leiden, zoals hiervoor beschreven bij de katalyserende rol.

Lerend veranderen

Pentascope doet bijvoorbeeld een project bij Prorail, dat hier mooi bij aansluit. In dit programma wordt in co-creatie met een aantal andere partijen samengewerkt. Gezamenlijk met Prorail bedenken we de interventies die bijdragen aan de gewenste competenties van medewerkers. In het programma om Prorail wendbaarder te maken, zijn competenties als eigenaarschap, ontwikkel- en resultaatgerichtheid, lef en verbinding kunnen maken essentieel. Kortom: een katalyserende rol. Als de medewerkers hun eigenaarschap gaan voelen én leven, dan gaan er spontaan reacties ontstaan en kom er een vernieuwend proces op gang.

Gezamenlijk doel en creativiteit

Het begeleiden van teams in deze transitie, vraagt tijd. Dit gebeurt niet van de ene op de andere dag. Stap 1 is het gemeenschappelijk doordrongen zijn van een gezamenlijk doel: het (hoger) doel van de organisatie. Door het doel van de organisatie en de verhalen hierover steeds te delen, komt er een creativiteitsproces op gang bij de medewerkers. Het is super om te zien dat ze hun energie dan gaan richten op hoe de organisatie dit doel kan bereiken. Ze komen met suggesties om op hun plek in de organisatie het verschil te maken.

Verbinding en veilige setting

Ik merk dat ik in mijn projecten zowel verbinding houd met de opdrachtgever, het management en de werknemers, maar ik faciliteer ook de verbinding tussen management en werkvloer. Het is essentieel om naast interventies met trainingen, games of interactieve sessies ook in de dagelijkse operatie aandacht te besteden aan ieders rol. Dan is helder wat ieders taak is en kan er goed en efficiënt samengewerkt worden. Ik creëer een veilige setting waarin men elkaar feedback kan geven. Waar er geëxperimenteerd kan worden. En waar dus ook dingen mogen mislukken. Dat is de essentie van experimenteren. Dan krijgt en voelt iedereen de ruimte te groeien in zijn vaardigheden om eigenaarschap te pakken en in verbinding met de buitenwereld zijn taak in te vullen. Uiteraard verbonden met het (hoger) doel van de organisatie.

Image module
There is 1 comment
  1. Het klinkt heel goed om te leren katalyseren zoals u dat noemt.
    Wij hebben hier grote belangstelling voor. We proberen al een paar jaar gemeenten te betrekken en overtuigen van ons plan voor werk en inkomen voor mensen met een beperking. We willen namelijk een eigen sociale onderneming oprichten maar lopen nog al tegen vooroordelen aan en lastige regelgevingen. Om in gesprek te komen met de juiste personen is erg moeilijk. Misschien kunt u eens naar ons plan kijken?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-image: url(https://www.pentascope.nl/wp-content/uploads/2017/11/Pentascope-blog-single-header-01.png);background-color: transparent;background-size: cover;background-position: top center;background-attachment: scroll;background-repeat: no-repeat;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 300px;}