Zeg het als je het niet weet. Dat scheelt een hoop gedoe.

Image
Joos Jacobs

Consultants en comedians

In Zaterdag & opinie in de Volkskrant van 19 juni stond een pakkende kop: ‘Radicaal voorstel: laat politici openlijk twijfelen’. In het artikel wordt een vergelijking gemaakt tussen politici in de media en comedians. Dave Schut beschrijft het moment van ‘doodgaan’, het moment waarop de comedian de controle over de zaal en daarna over zichzelf kwijtraakt.

Hij citeert daarin Raoul Heertje die als kern aangeeft dat slechte comedians zich niet of nauwelijks bewust zijn van de gevoelens die ze tijdens hun optreden zelf hebben. En dus heeft het publiek door dat de comedian acteert, dat hij zich anders voordoet. Het effect is direct merkbaar. Er wordt niet meer gelachen.

 

Hij beschrijft pijnlijk precies hoe politici bij mediaoptredens het contact met zichzelf en hun eigen gevoelens kwijt kunnen raken. Oorzaak hiervan is vaak dat politici vinden dat ze in alle omstandigheden een oordeel klaar moeten hebben over een maatschappelijke kwestie.

 

Wat geldt voor comedians en politici is ook heel herkenbaar in het consultancy- en verandervak. Wij worden net als zij geacht iets te brengen: Een lach, een mening, een advies. En ook de oplossing is vergelijkbaar: openlijk twijfelen.

 

Ik weet het ook niet

Door schade en schande ben ik hierin iets wijzer geworden en dat helpt me om, in navolging van een van mijn collega’s, Engbert, soms hardop te zeggen dat ik het ook niet weet. Nu is dat wat gemakkelijker als je, zoals ik, wat ouder bent. Dan zet je je ervaring en leeftijd in om aan te geven dat de tijd van ‘het weten’ voorbij is en dat we samen op zoek gaan. Vanuit de gedachte dat er niet één oplossing of aanpak is kan dat best krachtig zijn. En daarmee laat je dan weer zien dat je het eigenlijk wel weet. Dus dat is ‘m niet helemaal.

 

Een stapje verder

Radicaal openlijk twijfelen in ons vak gaat wat mij betreft nog een stapje verder. En net als bij politici en comedians vraagt het dat je je bewust bent van de gevoelens die je hebt. En dat je die uitspreekt. Want het helpt echt niet als je doet alsof je in control bent. En ondanks dat ik dit weet, in het hoofd, betekent dat nog niet dat ik het altijd doe….

 

Er zijn nog steeds genoeg momenten waarop ik mijn onderbuikgevoel niet uitspreek. Meestal als ik het (te) belangrijk vind om het goed te doen. Goed te zijn. En ik mezelf te nadrukkelijk in mijn rol heb gezet: ‘ik moet iets teweegbrengen, ik moet de oplossing brengen en ik mijn toegevoegde waarde wil bewijzen’. Waar de comedian het publiek aan het lachen moet maken, de politicus een mening moet hebben over de maatschappij, zo moet ik de oplossing voor een organisatievraagstuk aanreiken. Het op deze manier framen van de rol zit mij dan het meeste dwars. En dan bereik ik soms het punt waar de comedian, volgens Schut, het pijnlijkst doodgaat als hij de grap blijft aanbieden die het publiek al heeft afgewezen. Ik ben er niet trots op. Maar ik herken dit. Dat gevoel van doorgaan terwijl je weet dat het niet (meer) werkt. Dat ik uit verbinding ben. En vooral uit verbinding met mezelf.

 

Twijfel als twijfel uitspreken

Ik ben blij om te kunnen constateren dat het me steeds beter lukt om ‘met de billen bloot te gaan’. Als ik het spannend vind, spreek ik dat uit. Als ik merk dat ik niet helemaal in verbinding ben, met mijn collega of met de opdrachtgever of met mezelf, dan zeg ik iets. Soms onhandig, niet als scherpe waarneming, in een poging om het op tafel te leggen. De twijfel uitspreek als twijfel. En meestal wordt er dan meegedacht en gezocht. Het lucht enorm op als dat kan en als het lukt de verbinding te herstellen. Voor mijzelf, want ik hoef me niet in bochten te wringen en in mijn eentje allerlei oplossingen te bedenken. Maar zeker ook voor de mensen waarmee ik dan werk. Omdat ook mijn ‘acteren’ niet onopgemerkt blijft. En dat het uitnodigt om het eigen ‘acteren’ te onderzoeken. En net als bij comedians: dan zijn de grappen leuk en heeft het effect.

 

De conclusie is eigenlijk heel simpel. Ook voor consultants geldt: Als je niet openlijk twijfelt als het lastig wordt ga je ‘dood’.

 

 

Image module

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-image: url(https://www.pentascope.nl/wp-content/uploads/2018/01/Pentascope-homepage-02-2-1.png);background-color: transparent;background-size: cover;background-position: top center;background-attachment: scroll;background-repeat: no-repeat;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 300px;}